U bent hier

Ruimte voor preventie, consultatie en vernieuwing door decentralisaties

12 april 2017

In Ede is de landelijk opererende zorgaanbieder Karakter gevestigd. Karakter is gespecialiseerd in kinder- en jeugdpsychiatrie, en heeft vestigingen in Overijssel, Gelderland, NO-Brabant en Noord-Limburg. Kinderen en jongeren van nul tot drieëntwintig jaar uit alle gemeenten in Nederland kunnen bij Karakter terecht. Programma i-Sociaal Domein vroeg Koos Lukkien, lid van de raad van bestuur van Karakter met de portefeuille bedrijfsvoering, naar de ervaringen van zijn organisatie in een inmiddels twee jaar gedecentraliseerd sociaal domein.

Goede wil

“We merken dat gemeenten en zorgaanbieders zich meer bewust zijn van elkaars perspectief.” zegt Koos Lukkien. “Men weet dat er standaarden zijn voor de administratieve afhandeling van de zorg. Er is zeker sprake van goede wil. De realiteit is nog wel dat gemeenten de standaarden uiteenlopend hanteren. Als zorgaanbieder hebben we daardoor te maken met heel veel handmatig werk.”

Kleine verschillen binnen één regio

Alleen al het proces van een verzoek om toewijzing kan op tien verschillende manieren verlopen, vertelt Lukkien. “Ook de manier waarop we moeten factureren is bij elke gemeente anders. Soms is een bepaalde werkwijze voor factureren afgesproken met de regionale inkooporganisatie, maar wil een van de deelnemende gemeenten net een ander formulier hebben dan de anderen. Het gaat soms om kleine afwijkende details, die onevenredig veel administratieve lasten opleveren voor ons als aanbieders.”

Specialistische jeugd-ggz

Lukkien merkt dat gemeenten een forse leercurve hebben doorgemaakt als het gaat om de jeugd-ggz. “Kinder- en jeugdpsychiatrie is het enige geneeskundig specialisme dat niet meer onder de Zorgverzekeringswet valt. Bij gemeenten groeit het inzicht dat jeugd-ggz iets anders is dan opvoedhulp, residentiële zorg of orthopedagogiek. Specialistische jeugd-ggz wordt ‘duur’ gevonden, vergeleken met andere vormen van jeugdhulp. Maar voor jeugd-ggz zijn medewerkers nodig met een bepaalde opleiding, en die hebben een bepaalde prijs. En kijk ook naar de duur van de behandeltrajecten; gemiddeld genomen kunnen die in de jeugd-ggz relatief kort zijn. Overigens zijn al deze deskundigheden, en vormen van jeugdzorg van belang, en complementair aan elkaar in het totale zorglandschap voor de jeugd.”

Vernieuwing

“De ontwikkeling om de zorg voor patiënten meer in de eigen omgeving te laten plaatsvinden heeft Karakter al voor de decentralisaties ingezet.” zegt Lukkien. “Gemeenten en aanbieders hebben door de decentralisaties nu meer ruimte om samen te verkennen wat buiten de reguliere diagnose en behandeling geboden kan worden. Maar als ik als aanbieder met gemeenten steeds maar in gesprek ben over het gedoe met de administratieve afhandeling, heb ik minder tijd voor gesprekken over vernieuwing, terwijl het daar nu juist om begonnen was.”

Meer doen aan preventie en consultatie

Volgens Lukkien kunnen zorginstellingen en gemeenten nu meer doen aan preventie, consultatie, en behandeling dichterbij. “Wij zijn en blijven er voor complexe kinder- en jeugdpsychiatrie, maar we kunnen er samen met gemeenten voor zorgen dat we eerder zijn op de plek die er toe doet: op school, in de huisartsenpraktijk, bij het gezin, en voor de wijkteams.

Bijvoorbeeld bij de gemeente Wageningen zien we door onze specialistische ondersteuning aan huisartsen een afname van 50% in de verwijzingen naar Karakter. Een ander voorbeeld: gemeenten kunnen bij Denkkracht, een dochter-BV van Karakter, een klein diagnostisch traject inkopen voor ouders en scholen om er op tijd bij te zijn als het op school niet lekker loopt met een kind. Het kind kan dan gewoon in de eigen klas blijven, met een goed advies aan ouders en leerkracht hoe om te gaan met de leerproblemen van het kind. Ook heeft Karakter een nieuw concept ‘Behandelen in de Klas’ (BinK) ontwikkeld.”

Kansen voor vernieuwing

“De bekostigingssystematiek van de DBC’s (Diagnose-Behandelcombinaties) voor de jeugd-ggz wordt dit jaar beëindigd. Dit schept kansen voor gemeenten en aanbieders om nog meer de innovatie te zoeken.” Koos Lukkien maakt zich echter grote zorgen over de haalbaarheid van het tijdspad voor deze overstap. “We worden geconfronteerd met verschillende keuzes in bekostigingsmodellen voor dezelfde zorg. De bekostigingsmodellen van de gemeenten moeten wij als aanbieders doorrekenen, om te zien of wij verantwoorde zorg kunnen bieden onder nieuwe voorwaarden. En onze softwarebouwers moeten aan de slag om onze systemen aan te passen. Ook de systemen van de gemeenten moeten aangepast worden. Dit alles moet ontworpen en getest worden, en vanaf 1-1-2018 draaien. Het is de vraag of dat lukt.”

Tips voor gemeenten

  • Gebruik de uitvoeringsvarianten, standaardartikelen voor contracten en de berichtenstandaarden voor het uitwisselen van gegevens met aanbieders.
  • Zoek de eenvoud op; voorkom lokale variaties op de standaarden.
  • Werk zo veel mogelijk regionaal samen in de zorginkoop en zeker ook in de  administratie van de zorg.
  • Verdeel de financiële risico’s tussen gemeenten met een risicoverevening, naar voorbeeld van de zorgverzekeraars.

Tips voor aanbieders

  • Pas als aanbieder ook je eigen bedrijfsvoering aan om het werken met de landelijke standaarden en voorzieningen mogelijk te maken.
  • Moedig gemeenten aan om de inkoop en administratieve afhandeling van de zorg regionaal op te pakken en de standaarden te gebruiken.
  • Werk met de gemeenten en regio’s vanuit de bedoeling van de decentralisaties, de transformatie van het sociaal domein.

Meer lezen